Kraków, miasto o tysiącletniej duszy, urzeka podróżników swoją niepowtarzalną mieszanką historii, architektury i tętniącego życia ulicznego. Spacerując jego brukowanymi uliczkami, czuje się puls wieków – od pradawnych osad na wzgórzu wawelskim po renesansowy splendor i współczesny artystyczny ferment. To tu, nad meandrami Wisły, narodziła się legenda o smoku wawelskim i księciu Kraku, a pierwsze ślady ludzkiej obecności sięgają paleolitu, ponad 200 tysięcy lat temu. Dogodne położenie na szlakach handlowych i strategiczne wzgórze Wawel przyciągały osadników już w czasach Wiślan, czyniąc Kraków ważnym grodem. Pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z relacji żydowskiego kupca Ibrahima ibn Jakuba około 965 roku, opisującego bogate miasto nad Wisłą. W X wieku wszedł w skład państwa Piastów, stając się diecezją biskupią w 1000 roku, a za Kazimierza Odnowiciela – główną siedzibą książęcą. Lokacja na prawie magdeburskim w 1257 roku przez Bolesława Wstydliwego nadała mu szachownicowy układ z Rynkiem Głównym, który stał się sercem handlowym Europy Środkowej. Rozkwit nastąpił za Kazimierza Wielkiego – koronowanego tu w 1333 roku – który wzniósł mury obronne, wodociągi i założył Akademię Krakowską w 1364 roku, pierwszą uczelnię wyższą w Polsce. Kraków pozostał stolicą do 1596 roku, gdy Zygmunt III przeniósł dwór do Warszawy, choć Wawel zachował status koronacyjny aż do 1734. Mongolskie najazdy w XIII wieku, potop szwedzki i rozbiory nie złamały miasta – stał się bastionem kultury w zaborczej Galicji, kwitnąc dzięki Uniwersytetowi Jagiellońskiemu i artystom takim jak Jan Matejko. Dziś Kraków, wpisany na listę UNESCO, przyciąga milionów gości, oferując podróż w czasie przez średniowieczne mury i renesansowe arkady.
W sercu Starego Miasta bije Rynek Główny – największy średniowieczny plac w Europie, o powierzchni 4 hektarów, otoczony kolorowymi kamienicami i zabytkami. Powstał po lokacji miasta w XIII wieku jako centrum handlu, gdzie spotykali się kupcy z całej Europy. W jego centrum dumnie stoją Sukiennice – renesansowy budynek z arkadami, w którym do dziś kwitnie handel pamiątkami i rzemiosłem. Co godzinę z wieży Kościoła Mariackiego rozbrzmiewa hejnał – sygnał trębacza, który uratował miasto przed Tatarami w 1241 roku, przerywany w pół dźwięku na pamiątkę tamtych wydarzeń. Rynek to idealne miejsce na kawę w kawiarni, obserwację ulicznych artystów czy wieczorne koncerty – pulsujące serce Krakowa, gdzie historia splata się z codziennym życiem.
Tuż obok Sukiennic, Kościół Mariacki zachwyca gotyckim wnętrzem i słynnym ołtarzem Wita Stwosza – arcydziełem rzeźby z 1477 roku, otwieranym codziennie o 11:55. Wieża kościoła, z której gra hejnał, oferuje panoramiczny widok na miasto po wejściu 239 schodami. Budowla z czerwonej cegły, wzniesiona w XIV wieku, przetrwała pożary i wojny, symbolizując pobożność krakowian. W środku zachwycają witraże i grobowce średniowiecznych mieszczan, a pod podłogą kryje się krypta z reliktami dawnych obrzędów. To miejsce, gdzie muzyka organowa i zapach kadzidła tworzą mistyczną atmosferę, idealną na kontemplację.
Na Wawelu, dominującym nad miastem wzgórzu, Zamek Królewski to symbol monarchii Jagiellonów i Wazów – renesansowa rezydencja z arkadowymi dziedzińcami i salami reprezentacyjnymi. Zbudowany w XIV wieku, przebudowany przez Włochów w XVI stuleciu, gościł koronacje 37 królów i liczne sejmy. Smocza Jama pod wzgórzem kusi legendą o potworze pokonanym przez Kraka, a wejście do niej to przygoda z podziemnym tunelem. W skarbcu i zbrojowni podziwia się klejnoty koronne i broń paradną, a w apartamentach prezydenckich z międzywojnia czuje się oddech niepodległości. Wawel to nie tylko zamek, ale kompleks fortyfikacji i katedry, gdzie spoczywa elita narodu.
Katedra Wawelska, najstarsza polska katedra, kryje serca królów w srebrnych urnach i grobowce narodowych bohaterów. Zbudowana w XI wieku przez Kazimierza Odnowiczonego, wielokrotnie przebudowywana, gościła 16 koronacji i pogrzeby wieszczów. Kaplica Zygmuntowska – perła renesansu – mieści dzwon Zygmunta, ważący 13 ton, bijący na ważne okazje. Sarkofagi Władysława Jagiełły i Jana III Sobieskiego przypominają zwycięstwa pod Grunwaldem i Wiedniem. Podziemia z reliktami romańskimi to podróż do początków chrześcijaństwa w Polsce.
Kazimierz, dawne żydowskie miasto założone w 1335 roku przez Kazimierza Wielkiego, tętni wielokulturowością – synagogi obok renesansowych kamienic. Plac Nowy z dachem obrotowym serwuje zapiekanki, a ulice Szeroka i Kupa pełne są klezmerowskiej muzyki. Dawna synagoga Tempel przypomina o przedwojennej społeczności, a Remuh z cmentarzem – o Holokauście. Festiwale żydowskie ożywiają dzielnicę latem, a podwórka z muralami to street artowa perełka. Spacer tu to lekcja tolerancji i pamięci.
Kopalnia Soli w Wieliczce, wpisana na listę UNESCO, to podziemne miasto z kaplicami wyrzeźbionymi w soli – od XIII wieku wydobywano tu „białe złoto”. Schodząc 135 m korytarzami, mijamy jeziora solne i podziemne jeziora, a w kaplicy św. Kingi modlą się turyści przy ołtarzu z solnych kryształków. Trasa turystyczna z rzeźbami legend pokazuje geniusz górników-sztukarzy. Podziemne muzeum soli edukuje o historii górnictwa, a nocne koncerty w salach tworzą magię. To cud natury i pracy ludzkich rąk, zaledwie 15 km od Krakowa.
Ulica Grodzka, ciągnąca się od Rynku do Wawelu, to spacer przez wieki – od średniowiecznych kamienic po pałace biskupie. Nazwana od grodu wawelskiego, była główną arterią kupiecką. Podziwia się tu Dom Jerzego Ziętka z gotyckim portalem i pałac biskupi z ogrodem. Latem tarasy kawiarniane tętnią życiem, a wieczorem lampiony oświetlają fasady. To idealna trasa na zdjęcia i odkrywanie ukrytych dziedzińców.
Planty, pierścień parkowy z 1840 roku na miejscu dawnych murów, to zielone płuca miasta – 21 ha alejek, stawów i pomników. Zaprojektowane przez Franciszka Szyszko, otaczają Stare Miasto jak szmaragdowa obroża. Spacerując, mijamy grób nieznanego żołnierza i pomnik Mickiewicza. Jesienią złote liście, wiosną tulipany – to oaza dla spacerowiczów i rowerzystów. Ławki i fontanny zapraszają do relaksu po zwiedzaniu.
Kopiec Kościuszki wzniesiony w 1820 roku ku czci Tadeusza Kościuszki to symbol wolności – 326 m n.p.m., z widokiem na miasto i Beskidy. Zbudowany z ziemi z polskich pól bitewnych i kurhanów powstańczych. Wspinaczka 1100 schodami nagradza panoramą Wawelu i Wisły. W środku znajduje się muzeum poświęcone bohaterowi.
Synagoga Remuh w Kazimierzu, z XVI wieku, to jedyna nienaruszona żydowska świątynia w Polsce – z renesansową attyką i salą modlitewną. Otoczona cmentarzem z macewami z XVI w., świadczy o złotym wieku krakowskiego judaizmu. Modlą się tu chasydzi, a muzeum opowiada o Holokauście. Jest to miejsce pamięci i modlitwy.
Pałac Pod Baranami, barokowy pałac z XVII wieku przy Rynku, dziś siedziba Teatru im. Juliusza Słowackiego. Zbudowany dla Pawła Zadzika, biskupa krakowskiego, z bogatymi freskami i salami balowymi. Liczne spektakle baletowe i operowe przyciągają miłośników sztuki, to historia i teatr w jednym.
Barbakan, wzniesiony w latach 1498-1499 za panowania Jana I Olbrachta, stanowi jeden z najlepiej zachowanych przykładów średniowiecznej architektury obronnej w Europie – potężną cylindryczną konstrukcję z cegły o średnicy wewnętrznej ponad 24 metrów i murach grubości do 3 metrów. Powstał w obawie przed najazdami turecko-wołoskimi po klęsce pod Bukowiną, jako przedbramie chroniące północne wejście do miasta przez Bramę Floriańską. Siedem wieżyczek obserwacyjnych – naprzemiennie okrągłe i sześciokątne – zwieńczone machikułami umożliwiały wylewanie wrzącej smoły czy ołowiu na napastników, a ponad 130 strzelnic zapewniało wszechstronną obronę. Nigdy nie zdobyty szturmem, przetrwał oblężenia szwedzkie i austriackie; dziś mieści oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa z ekspozycją uzbrojenia i fortyfikacji. Spacerując Plantami obok tej gotyckiej fortecy, można poczuć oddech renesansowej potęgi miasta, a wejście do środka odkrywa dziedziniec z wystawą o dawnej warowni.
Krypta Zasłużonych na Skałce, położona w podziemiach bazyliki św. Michała Archanioła i św. Stanisława Biskupa w Krakowie, została przebudowana w latach 1876-1880 z inicjatywy prof. Józefa Łepkowskiego według projektu Teofila Żebrawskiego, stając się panteonem narodowym dla wybitnych Polaków zasłużonych dla kultury i nauki. Miejsce to spoczywa tu m.in. Jan Długosz, Józef Ignacy Kraszewski, Adam Asnyk, Stanisław Wyspiański, Jacek Malczewski, Karol Szymanowski, Ludwik Solski oraz Czesław Miłosz, a secesyjną polichromię dodał na początku XX wieku Józef Mikulski.
Bulwary wiślane, nowoczesna promenada z 2016 roku, to deptak z tarasami widokowymi i fontannami. Z Zamkiem Smoka Wawelskiego i koncertami. Latem tętnią życiem plaże miejskie oraz rowerowe ścieżki. Idealne na zachód słońca nad Wisłą.
Te miejsca czynią Kraków nieodpartym – miasto, gdzie przeszłość spotyka teraźniejszość, a każdy zakątek opowiada historię. Zaplanuj podróż, bo Kraków czeka, by Cię zachwycić.
